ทองคำ CFD ฟิวเจอร์ส ETF หรือทองแท่ง ต่างกันยังไง ถือนานแค่ไหนต้นทุนถึงต่างกัน

ถ้าอยากได้ราคาทองขึ้นลงตามตลาด มีหลายทางให้เลือก เปิด XAUUSD ในบัญชีเทรด ซื้อฟิวเจอร์สในตลาดซื้อขายล่วงหน้า ซื้อหน่วย ETF ที่ถือทองไว้ หรือซื้อทองแท่งจากร้านทอง ทั้งสี่แบบขยับตามราคาทองเหมือนกัน แต่ต่างกันมากเรื่อง Leverage ว่าใครเป็นคู่สัญญาของเรา และต้นทุนที่ขึ้นกับว่าถือนานแค่ไหน บทนี้อธิบายกลไกของแต่ละแบบ แล้วคำนวณต้นทุนเทียบกันเมื่อถือ 1 สัปดาห์กับ 1 ปี

บทนี้ไม่ได้แนะนำว่าแบบไหนดีกว่า และไม่ได้คาดการณ์ราคาทอง ตัวเลขทุกตัวในตัวอย่างเป็นค่าสมมติ ราคาทองสมมติ 4,000 ดอลลาร์ต่อออนซ์

Spot และ CFD ที่โบรก

XAUUSD ในแพลตฟอร์มอย่าง MT5 มักเรียกว่าทอง spot แต่สิ่งที่เราซื้อขายจริงคือ CFD (Contract for Difference) สัญญาที่โบรกจ่ายส่วนต่างราคาให้เราหรือเราจ่ายให้โบรก ไม่มีการส่งมอบทอง ไม่มีวันหมดอายุ ถือได้เรื่อย ๆ ตราบที่ Margin พอ

• Leverage สูง วาง Margin แค่ส่วนหนึ่งของมูลค่าสัญญา เพดานขึ้นกับโบรกและกฎแต่ละประเทศ เช่น ในสหภาพยุโรปบัญชีรายย่อยถูกจำกัดที่ 1:20 สำหรับทองคำ คิดตัวเลขได้ที่ Leverage, Margin และ Stop out
• ต้นทุน คือ spread ทุกไม้ บวก swap ทุกคืนที่ถือข้ามรอบเปลี่ยนวัน ฝั่ง Buy ทองมักติดลบ วิธีอ่านและแปลงเป็นเงินอยู่ใน Swap คืออะไร
• คู่สัญญา คือโบรก เงินในบัญชีปลอดภัยแค่ไหนขึ้นกับตัวโบรกและผู้กำกับดูแลที่ออกใบอนุญาต เช็คใบอนุญาตกับหน่วยงานกำกับของประเทศนั้นเสมอ และระวังสัญญาณใน มิจฉาชีพ Forex สังเกตยังไง

ขนาดสัญญา lot Margin และ spread ของทองในบัญชีเทรดอธิบายครบใน เทรดทองคำ XAUUSD ต้องรู้อะไรบ้าง

ฟิวเจอร์สทองคำในตลาดซื้อขายล่วงหน้า

ฟิวเจอร์ส (futures) คือสัญญาซื้อขายทองตามราคาที่ตกลงวันนี้ แต่ส่งมอบหรือชำระราคาในเดือนที่กำหนด ซื้อขายในตลาดที่มีกฎกลาง ตัวที่คนรู้จักมากที่สุดคือ COMEX ในสหรัฐฯ สัญญาทองคำมาตรฐานมีขนาด 100 ทรอยออนซ์ และมีสัญญา Micro ขนาด 10 ทรอยออนซ์ ในไทยก็มีฟิวเจอร์สทองคำใน TFEX ทั้งแบบอ้างอิงราคาทองเป็นบาทและเป็นดอลลาร์ หลายขนาดสัญญา ซื้อขายผ่านบริษัทหลักทรัพย์ ขนาดสัญญา เดือนหมดอายุ และ Margin ของแต่ละสัญญาให้ดูจากเอกสารของตลาดนั้นโดยตรง

สิ่งที่ต่างจาก CFD ชัด ๆ มีสามเรื่อง

1. คู่สัญญาคือสำนักหักบัญชี (clearing house) ไม่ใช่โบรกคนเดียว กำไรขาดทุนถูกปรับเข้าบัญชีทุกวัน (mark-to-market) ถ้าขาดทุนจน Margin ไม่พอ ต้องเติมเงิน
2. มีวันหมดอายุ ใครอยากถือยาวต้อง roll คือปิดสัญญาเดือนใกล้แล้วเปิดสัญญาเดือนถัดไป ทุกรอบเสีย spread และค่าคอมอีกครั้ง
3. ต้นทุนการเงินแฝงอยู่ในราคา ไม่มีบรรทัด swap ให้เห็น แต่ราคาสัญญาที่หมดอายุไกลกว่ามักสูงกว่า spot

ทำไมราคาไกลถึงสูงกว่า คนขายฟิวเจอร์สที่ถือทองจริงไว้ส่งมอบ ต้องจมเงินไว้กับทองจนถึงวันส่งมอบ จึงคิดค่าเสียโอกาสของเงินนั้นไว้ในราคา หักด้วยอัตราที่ได้จากการให้ยืมทอง (lease rate) ราคาฟิวเจอร์สโดยประมาณ = spot × (1 + อัตราต้นทุนถือ × ระยะเวลาเป็นปี) สภาพที่ราคาไกลสูงกว่าราคาใกล้แบบนี้เรียกว่า contango และเป็นสภาพปกติของทองคำ

ตัวอย่าง: roll จากสัญญา 2 เดือน (4,023.3) ไปสัญญา 4 เดือน (4,046.7) ห่างกัน 4,000 × 3.5% × 2 ÷ 12 = 23.3 ดอลลาร์ ไม่ได้เสียเงินก้อนนี้ทันทีตอน roll แต่ถ้า spot อยู่ที่ 4,000 ตลอด สัญญาใหม่ที่ซื้อที่ 4,046.7 จะลู่ลงมาหา 4,023.3 ใน 2 เดือนต่อมา คือเสียไป 23.3 ดอลลาร์ต่อออนซ์เทียบกับถือทองจริง ต้นทุนนี้เทียบได้กับ swap ของ CFD แค่จ่ายผ่านราคาแทน

ฟิวเจอร์สไม่มี swap ให้เห็น แต่ต้นทุนการเงินอยู่ในส่วนต่างระหว่างราคาสัญญากับ spot ถือยาวก็จ่ายเหมือนกัน

ETF ทองคำ

ETF ทองคำ แบบที่ถือทองจริง คือกองทุนที่เอาเงินผู้ถือหน่วยไปซื้อทองแท่งเก็บไว้ในห้องนิรภัยของผู้รับฝาก แล้วนำหน่วยกองทุนไปซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ ราคาหน่วยจึงขยับตามราคาทองที่กองทุนถือ

• ไม่มี Leverage ซื้อ 4,000 ดอลลาร์ ต้องจ่าย 4,000 ดอลลาร์ (เว้นแต่ยืมเงินซื้อผ่านบัญชีมาร์จิน ซึ่งเป็นอีกเรื่อง)
• ต้นทุน คือค่าคอมตอนซื้อและขาย ส่วนต่างราคาเสนอซื้อเสนอขาย และ ค่าจัดการรายปี ที่หักจากทรัพย์สินของกองทุนทุกวัน ไม่เห็นเป็นบรรทัดในบัญชี แต่ทำให้มูลค่าต่อหน่วยค่อย ๆ ตามหลังราคาทอง ดูตัวเลขจริงในเอกสารสรุปข้อมูลกองทุน (factsheet)
• คู่สัญญา คือโครงสร้างกองทุนและผู้รับฝากทอง ไม่ใช่โบรกที่ตั้งราคาเอง
• คนไทยเข้าถึงได้ทั้งซื้อ ETF ต่างประเทศผ่านโบรกหุ้นต่างประเทศ (มีเรื่องค่าเงินและภาษีเพิ่ม) และกองทุนรวมทองคำในไทยที่ไปลงทุนใน ETF ต่างประเทศอีกที ซึ่งมีค่าธรรมเนียมของกองทุนไทยซ้อนอีกชั้น และบางกองป้องกันความเสี่ยงค่าเงิน บางกองไม่ป้องกัน

ระวังสับสนกับ ETF ทองแบบ Leverage หรือแบบกลับทิศ พวกนี้ใช้ตราสารอนุพันธ์และรีเซ็ตทุกวัน ถือนานแล้วผลต่างจากราคาทองคูณตัวคูณได้มาก เป็นคนละสินค้ากับ ETF ที่ถือทองจริง

ทองแท่งจากร้านทองไทย

ทองคำแท่งในไทยเป็นทอง 96.5% ชั่งเป็น บาท ทองแท่ง 1 บาทหนัก 15.244 กรัม (ทองรูปพรรณ 1 บาทหนัก 15.16 กรัม) ราคาที่ร้านติดประกาศมีสองราคา คือราคา รับซื้อ (ร้านซื้อจากเรา) กับราคา ขายออก (ร้านขายให้เรา) ส่วนต่างนี้คือต้นทุนหลักของการถือทองจริง ทองรูปพรรณยังมีค่ากำเหน็จตอนซื้อ และราคารับซื้อคืนต่ำกว่าทองแท่ง ส่วนต่างจึงกว้างกว่ามาก

แปลงราคาโลกเป็นราคาทองไทยโดยประมาณ ที่ราคาทองสมมติ 4,000 ดอลลาร์ต่อออนซ์ และค่าเงินสมมติ 33 บาทต่อดอลลาร์ (1 ทรอยออนซ์ = 31.1035 กรัม)

1. เนื้อทองในทองแท่ง 1 บาท = 15.244 × 0.965 = 14.710 กรัม
2. เป็นออนซ์ = 14.710 ÷ 31.1035 = 0.47295 ออนซ์
3. มูลค่า = 0.47295 × 4,000 × 33 ≈ 62,430 บาท ต่อบาททองคำ

ราคาประกาศจริงไม่เท่ากับสูตรนี้เป๊ะ เพราะมีส่วนเพิ่มและค่าเงินที่ใช้คำนวณของผู้ประกาศเอง แต่ทำให้เห็นว่าราคาทองไทยขยับตามสองตัว คือราคาทองโลกกับค่าเงินบาท บาทแข็งค่า ราคาทองไทยอาจลงได้แม้ราคาโลกไม่ขยับ

ทองจริงไม่มี Leverage ไม่มีค่ารายปี ไม่มีคู่สัญญาหลังซื้อเสร็จ แต่มีความเสี่ยงหาย ต้องหาที่เก็บที่ปลอดภัย และขายได้เฉพาะเวลาที่ร้านเปิด

ตารางเทียบสี่แบบ

ต้นทุนตามระยะถือ: 1 สัปดาห์เทียบ 1 ปี

ลองเทียบแบบเดียวกันทั้งหมด ถือทอง 1 ออนซ์ มูลค่า 4,000 ดอลลาร์ ใช้ค่าสมมติด้านล่าง ค่าจริงของแต่ละโบรก ตลาด กองทุน และร้านต่างกันได้มาก

แบบ	ค่าสมมติ	ต้นทุนครั้งเดียว	ต้นทุนตามเวลา
CFD	spread 0.30, swap −45 จุดต่อ lot	0.30	0.45 ต่อคืน
ฟิวเจอร์ส (Micro 10 ออนซ์)	spread 0.10, ค่าคอม 2 ต่อสัญญาต่อข้าง, carry 3.5% ต่อปี, roll ทุก 60 วัน	0.50 ต่อรอบ	3.5% ต่อปี
ETF	ค่าคอม 0.10% ต่อข้าง, ส่วนต่างราคา 0.02%	0.22%	0.40% ต่อปี
ทองแท่ง	ส่วนต่างรับซื้อ-ขายออก 100 บาท ที่ราคา 62,430 บาท	0.16%	ไม่มี

ที่มาของแต่ละตัว

• CFD: swap −45 จุด × 0.01 (ขนาด point) × 100 ออนซ์ × 0.01 lot = 0.45 ดอลลาร์ต่อคืน ตัวเลข −45 จุดเหมือนตัวอย่างใน บทเรื่อง swap หนึ่งสัปดาห์คิด 4 คืนปกติบวกคืนสามเท่า 1 ครั้ง รวม 7 คืน ทั้งปีจึงนับราว 365 คืน
• ฟิวเจอร์ส: สัญญา Micro 10 ออนซ์ ค่าคอม 2 ดอลลาร์ต่อข้าง ไปกลับ 4 ดอลลาร์ = 0.40 ต่อออนซ์ บวก spread 1 ขั้นราคา 0.10 รวม 0.50 ต่อออนซ์ต่อรอบ สัญญา Micro นี้ยังมีมูลค่าราว 40,000 ดอลลาร์ที่ราคาสมมติ ตัวอย่างนี้คิดต่อออนซ์ให้เทียบกันได้
• ทองแท่ง: 100 ÷ 62,430 = 0.160%

ถือ 1 สัปดาห์ (7 วัน)

1. CFD: 0.30 + 0.45 × 7 = 0.30 + 3.15 = 3.45 ดอลลาร์ (0.086%)
2. ฟิวเจอร์ส: 0.50 + 4,000 × 3.5% × 7 ÷ 365 = 0.50 + 2.68 = 3.18 ดอลลาร์ (0.080%)
3. ETF: 4,000 × 0.22% + 4,000 × 0.40% × 7 ÷ 365 = 8.80 + 0.31 = 9.11 ดอลลาร์ (0.228%)
4. ทองแท่ง: 4,000 × 0.160% = 6.41 ดอลลาร์

ถือ 1 ปี (365 วัน)

1. CFD: 0.30 + 0.45 × 365 = 164.55 ดอลลาร์ (4.11%)
2. ฟิวเจอร์ส: roll 6 ครั้ง (วันที่ 60, 120, … 360) รวมรอบแรกเป็น 7 รอบ × 0.50 = 3.50 บวก carry 4,000 × 3.5% = 140 รวม 143.50 ดอลลาร์ (3.59%)
3. ETF: 8.80 + 4,000 × 0.40% = 8.80 + 16 = 24.80 ดอลลาร์ (0.62%)
4. ทองแท่ง: เท่าเดิม 6.41 ดอลลาร์

ถือสั้น แบบที่ต้นทุนครั้งเดียวต่ำชนะ ถือยาว แบบที่ไม่มีต้นทุนรายวันชนะ จุดตัดในตัวอย่างนี้มาเร็วกว่าที่หลายคนคิด CFD แพงกว่าทองแท่งตั้งแต่วันที่ 14 และแพงกว่า ETF ตั้งแต่วันที่ 21 ส่วนฟิวเจอร์สข้ามทองแท่งวันที่ 16 และข้าม ETF วันที่ 25

ต้นทุนการเงินไม่หายไป แค่ย้ายที่

ตัวเลข 1 ปีข้างบนทำให้ ETF กับทองแท่งดูถูกกว่า CFD หลายเท่า แต่ยังขาดอีกครึ่งของภาพ คนซื้อ ETF หรือทองแท่งต้องจ่ายเงินเต็ม 4,000 ดอลลาร์ ส่วนคนถือ CFD หรือฟิวเจอร์สวางแค่ Margin เงินที่เหลือเอาไปฝากรับดอกเบี้ยได้ swap ของ CFD และ carry ของฟิวเจอร์สจึงเป็นราคาของการ “ยืมเงินมาถือทอง” นั่นเอง

ลองนับดอกเบี้ยเงินฝากสมมติ 3.5% ต่อปี กับเงินที่ต้องวาง (CFD สมมติ Leverage 1:20 วาง 5% ฟิวเจอร์สสมมติวาง 6% ETF และทองแท่งวาง 100%)

แบบ	ต้นทุนที่จ่าย 1 ปี	ดอกเบี้ยที่เสียโอกาส	รวม
CFD	4.11%	5% × 3.5% = 0.18%	4.29%
ฟิวเจอร์ส	3.59%	6% × 3.5% = 0.21%	3.80%
ETF	0.62%	3.50%	4.12%
ทองแท่ง	0.16%	3.50%	3.66%

ทุกแบบมาอยู่ใกล้กันที่ราว 3.7–4.3% ส่วนต่างที่เหลือคือส่วนที่แต่ละช่องทางบวกเพิ่ม ในตัวอย่างนี้ swap ของ CFD (4.11%) สูงกว่าต้นทุนถือในราคาฟิวเจอร์ส (3.5%) ราว 0.6% ต่อปี ซึ่งคือส่วนที่โบรกบวกไว้ในสมมติฐานนี้ ตัวเลขนี้ใช้ได้ก็ต่อเมื่อเงินสดส่วนที่ไม่ได้วางไปรับดอกเบี้ยจริง ถ้าปล่อยทิ้งไว้ในบัญชีเทรดโดยไม่ได้ดอกเบี้ย ต้นทุนจริงของคนถือ CFD ก็คือ 4.11% เต็ม ๆ อ่านเรื่องดอกเบี้ยกับทองเพิ่มที่ ดอกเบี้ยขึ้นหรือลง ทำไมค่าเงินและทองคำถึงขยับ

คำถามที่ถูกไม่ใช่ “แบบไหนถูกที่สุด” แต่คือ “ถือนานแค่ไหน และใช้ Leverage หรือเปล่า” ต้นทุนของแต่ละแบบเปลี่ยนตามสองคำตอบนี้

ถามตัวเองก่อนเลือก

ไม่มีแบบไหนดีที่สุดสำหรับทุกคน เราไม่แนะนำแบบใดแบบหนึ่ง แต่คำถามเหล่านี้ช่วยให้เห็นว่าโครงสร้างไหนตรงกับแผนของตัวเอง

1. ตั้งใจถือกี่วัน ถ้าไม่รู้ ลองดูประวัติของตัวเองว่าไม้ที่ถือข้ามคืนถือนานเฉลี่ยเท่าไร แล้วคิดต้นทุนจากตัวเลขนั้น
2. ต้องการ Leverage จริงไหม Leverage ทำให้ใช้เงินน้อยลง แต่ขาดทุนเร็วขึ้นในเงินก้อนเดียวกัน และอาจโดน Stop out ก่อนราคากลับ ถ้าไม่ต้องการ แบบที่จ่ายเต็มมูลค่าตัดความเสี่ยงนี้ทิ้งไปทั้งหมด
3. รับความเสี่ยงคู่สัญญาแบบไหนได้ โบรก สำนักหักบัญชี กองทุน หรือเก็บเอง แต่ละแบบเสี่ยงคนละเรื่อง
4. ดูค่าจริงก่อน swap ใน Contract specification สเปคสัญญาในเว็บของตลาด ค่าจัดการใน factsheet และราคารับซื้อ-ขายออกของร้าน แล้วใส่แทนค่าสมมติในบทนี้

ถ้าสนใจว่าทองขยับเทียบกับโลหะอื่นยังไง อ่านต่อที่ Gold/Silver ratio และเรื่องดอลลาร์ที่ทองตั้งราคาอยู่ที่ ดัชนีดอลลาร์ DXY

ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย

• คิดว่าเปิด XAUUSD แล้วได้ถือทองจริง CFD เป็นสัญญากับโบรก ไม่มีทองให้รับ ถ้าโบรกมีปัญหา สิ่งที่เรามีคือสิทธิเรียกร้องต่อโบรก ไม่ใช่ทอง
• ถือ CFD เป็นเดือนโดยไม่นับ swap ต้นทุนวันละไม่กี่สิบเซนต์ต่อออนซ์ ทั้งปีในตัวอย่างนี้เป็น 4.11% ของมูลค่า มากกว่าส่วนต่างของทองแท่งกว่า 25 เท่า
• ซื้อทองแท่งหรือทองรูปพรรณเพื่อเก็งไม่กี่วัน ส่วนต่างรับซื้อ-ขายออกจ่ายเต็มตั้งแต่วันแรก ทองรูปพรรณยังมีค่ากำเหน็จซ้อน ราคาต้องขยับเข้าทางพอสมควรกว่าจะเท่าทุน
• อ่านราคาฟิวเจอร์สที่สูงกว่า spot เป็นสัญญาณขาขึ้น ส่วนต่างส่วนใหญ่คือต้นทุนถือ ไม่ใช่การคาดราคา
• ลืมวันหมดอายุของฟิวเจอร์ส ถือเลยวันซื้อขายสุดท้ายหรือช่วงก่อนส่งมอบอาจเจอเงื่อนไขพิเศษ เช็คปฏิทินสัญญาในเว็บของตลาดและ roll ก่อนเวลา
• ลืมค่าเงินบาท ทองไทย ETF ต่างประเทศ และบัญชีดอลลาร์ ขยับตามค่าเงินด้วย กำไรเป็นดอลลาร์อาจหดเมื่อแลกกลับเป็นบาท