ดัชนีดอลลาร์ DXY คืออะไร ทำไมครึ่งหนึ่งของมันคือ EURUSD

ดัชนีดอลลาร์ (US Dollar Index หรือ DXY) คือตัวเลขตัวเดียวที่บอกว่าดอลลาร์สหรัฐแข็งหรืออ่อนเทียบกับเงิน 6 สกุล เทรดเดอร์ใช้มันดูว่า “ดอลลาร์ทั้งกระดาน” กำลังไปทางไหน แต่สิ่งที่หลายคนไม่รู้คือ น้ำหนักในดัชนีถูกตั้งไว้ตั้งแต่ปี 1973 และยูโรกินไปเกินครึ่ง DXY จึงบอกเรื่องยูโรมากกว่าที่คิด บทนี้เปิดสูตรจริง คำนวณให้ดูทีละขั้น และบอกวิธีใช้ให้ไม่โดนมันหลอก

DXY มาจากไหน

ปี 1973 หลังระบบอัตราแลกเปลี่ยนคงที่ (Bretton Woods) สิ้นสุด ค่าเงินหลักเริ่มลอยตัว ธนาคารกลางสหรัฐจึงสร้างดัชนีนี้ขึ้นเพื่อวัดค่าดอลลาร์เทียบคู่ค้าสำคัญ ตั้งค่าเริ่มที่ 100 ณ เดือนมีนาคม 1973 ปัจจุบัน ICE เป็นผู้ดูแลและคำนวณดัชนี

เดิมตะกร้ามี 10 สกุล พอยูโรเกิดในปี 1999 ยูโรเข้ามาแทนห้าสกุลเดิม คือมาร์กเยอรมัน ฟรังก์ฝรั่งเศส ลีราอิตาลี กิลเดอร์เนเธอร์แลนด์ และฟรังก์เบลเยียม เหลือ 6 สกุลอย่างที่เห็นวันนี้ หลังจากนั้นน้ำหนักไม่ได้เปลี่ยนอีกเลย

หกสกุลกับน้ำหนักตายตัว

สกุล	คู่ที่ใช้คำนวณ	น้ำหนัก
ยูโร (EUR)	EURUSD	57.6%
เยน (JPY)	USDJPY	13.6%
ปอนด์ (GBP)	GBPUSD	11.9%
ดอลลาร์แคนาดา (CAD)	USDCAD	9.1%
โครนาสวีเดน (SEK)	USDSEK	4.2%
ฟรังก์สวิส (CHF)	USDCHF	3.6%

รวมได้ 100% พอดี สังเกตว่าไม่มีเงินหยวนจีน ไม่มีเปโซเม็กซิโก ทั้งที่สองประเทศนี้เป็นคู่ค้าใหญ่ของสหรัฐในปัจจุบัน แต่มีโครนาสวีเดน เพราะน้ำหนักสะท้อนการค้าของโลกยุค 1970 ไม่ใช่วันนี้

สูตรจริง: ค่าเฉลี่ยเรขาคณิต

DXY ไม่ได้เอาราคามาบวกกันแล้วหาร แต่เอาแต่ละคู่มายกกำลังด้วยน้ำหนักแล้วคูณกัน (ค่าเฉลี่ยเรขาคณิตแบบถ่วงน้ำหนัก)

DXY = 50.14348112 × EURUSD^(−0.576) × USDJPY^(0.136) × GBPUSD^(−0.119)
      × USDCAD^(0.091) × USDSEK^(0.042) × USDCHF^(0.036)

อ่านสูตรนี้ได้สามเรื่อง

• เลขยกกำลังติดลบ ใช้กับคู่ที่ดอลลาร์อยู่ข้างหลัง (EURUSD GBPUSD) เพราะคู่พวกนี้ขึ้นเมื่อดอลลาร์อ่อน ส่วนคู่ที่ดอลลาร์อยู่ข้างหน้า (USDJPY USDCAD USDSEK USDCHF) ยกกำลังบวก ทุกตัวจึงชี้ทางเดียวกัน คือดอลลาร์แข็ง ดัชนีขึ้น
• 50.14348112 เป็นค่าคงที่ที่ทำให้ดัชนีเท่ากับ 100 พอดีเมื่อใช้ค่าเงินของเดือนมีนาคม 1973 ไม่มีความหมายอื่น
• ผลของแต่ละคู่บวกกันได้ เพราะสูตรเป็นการคูณ เปอร์เซ็นต์ที่ดัชนีขยับจึงประมาณเท่ากับ น้ำหนัก × เปอร์เซ็นต์ที่ดอลลาร์ขยับเทียบสกุลนั้น แล้วบวกกันทั้งหกตัว

% ที่ DXY ขยับ ≈ ผลรวมของ (น้ำหนัก × % ที่ดอลลาร์ขยับเทียบสกุลนั้น)

ตัวอย่างเร็ว ๆ ถ้า EURUSD ขึ้น 1% โดยคู่อื่นนิ่ง ดัชนีเปลี่ยนเป็น 1.01^(−0.576) = 0.994285 คือลดลง 0.57% แต่ถ้า USDJPY ขึ้น 1% คู่เดียว ดัชนีขึ้นแค่ 0.14% การขยับขนาดเท่ากัน มีผลต่อดัชนีต่างกันราวสี่เท่า

ตัวอย่างคำนวณ: ดอลลาร์แข็งเกือบทั้งกระดาน แต่ DXY ลง

ราคาสมมติ ไม่ใช่ราคาตลาดจริง เริ่มจาก EURUSD 1.1000, USDJPY 150.00, GBPUSD 1.3000, USDCAD 1.3700, USDSEK 10.000 และ USDCHF 0.8800 ใส่ในสูตรได้ DXY = 102.61

วันหนึ่งมีข่าวฝั่งยุโรปหนุนยูโร ขณะที่ดอลลาร์แข็งขึ้นเทียบสกุลอื่น

คู่	ขยับ	ดอลลาร์เทียบสกุลนั้น	ตัวคูณในสูตร	ผลต่อดัชนี
EURUSD	+0.50%	อ่อน 0.50%	1.005^(−0.576) = 0.997131	−0.287%
USDJPY	+0.90%	แข็ง 0.90%	1.009^(0.136) = 1.001219	+0.122%
GBPUSD	−0.20%	แข็ง 0.20%	0.998^(−0.119) = 1.000238	+0.024%
USDCAD	+0.40%	แข็ง 0.40%	1.004^(0.091) = 1.000363	+0.036%
USDSEK	+0.50%	แข็ง 0.50%	1.005^(0.042) = 1.000209	+0.021%
USDCHF	+0.60%	แข็ง 0.60%	1.006^(0.036) = 1.000215	+0.021%

ทีละขั้น

1. คูณตัวคูณทั้งหก 0.997131 × 1.001219 × 1.000238 × 1.000363 × 1.000209 × 1.000215 = 0.99937
2. ดัชนีใหม่ = 102.61 × 0.99937 = 102.55 ลดลง 0.063%
3. เช็กด้วยสูตรลัด 0.576 × 0.50 = 0.288 ฝั่งลบ ส่วนห้าสกุลที่เหลือรวมกันราว 0.225 ฝั่งบวก ผลสุทธิติดลบเล็กน้อย ตรงกับที่คำนวณ

ดอลลาร์แข็งขึ้นเทียบ 5 จาก 6 สกุล ถ้าเฉลี่ยแบบน้ำหนักเท่ากัน ดอลลาร์แข็งขึ้น 0.35% ถ้าตัดยูโรออก แข็งขึ้น 0.52% แต่ DXY กลับลดลง คนที่ดูแค่ DXY จะสรุปว่า “ดอลลาร์อ่อน” ทั้งที่ความจริงคือ “ยูโรแข็ง”

ทำไม DXY เป็นกระจกของ EURUSD

ยูโรหนัก 57.6% ส่วนปอนด์ โครนา และฟรังก์สวิส มักเคลื่อนไหวไปทางเดียวกับยูโรเป็นส่วนใหญ่ เพราะเศรษฐกิจผูกกัน เท่ากับว่าราวสามในสี่ของดัชนีขยับเป็นก้อนเดียวกับยูโร ผลคือกราฟ DXY กับกราฟ EURUSD กลับหัว มักดูแทบเป็นรูปเดียวกัน

เทียบสามสถานการณ์ด้วยสูตรเดียวกัน

แถวกลางสำคัญที่สุด ยูโรอ่อนลง 1% คู่เดียว (เช่น จากข่าวธนาคารกลางยุโรป) ดัน DXY ขึ้น 0.58% มากกว่า วันที่ดอลลาร์แข็งขึ้น 0.5% เทียบทุกสกุล ถ้าเห็น DXY พุ่งแล้วสรุปว่า “ข่าวสหรัฐแรง” อาจผิดตั้งแต่ต้น

DXY ขึ้น อาจแปลว่าดอลลาร์แข็ง หรือแปลว่ายูโรอ่อน ต้องเช็กก่อนสรุปทุกครั้ง

ใช้ DXY ยังไงให้ได้ประโยชน์

1. แยกว่าเป็นเรื่องของดอลลาร์ หรือเรื่องของสกุลเดียว เทียบเปอร์เซ็นต์ที่คู่ของเราขยับกับเปอร์เซ็นต์ที่ DXY ขยับในช่วงเวลาเดียวกัน ถ้า GBPUSD ลง 0.8% แต่ DXY แทบไม่ขยับ เป็นเรื่องของปอนด์ ถ้า DXY ขึ้นพร้อมคู่ดอลลาร์ทุกคู่ขยับทางเดียวกัน เป็นเรื่องของดอลลาร์ ซึ่งมักมาจากข่าวสหรัฐในปฏิทิน อ่านวิธีดูได้ที่ อ่านปฏิทินเศรษฐกิจ

2. เช็กสองคู่ก่อนเสมอ EURUSD เพราะเป็นครึ่งหนึ่งของดัชนี และ USDJPY เพราะเป็นสกุลใหญ่อันดับสองแต่มีน้ำหนักแค่ 13.6% ถ้าสองคู่นี้บอกเรื่องต่างกัน DXY จะเอียงตามยูโร

3. ทำตะกร้าน้ำหนักเท่ากันเอง เอาเปอร์เซ็นต์ที่ดอลลาร์ขยับเทียบหลายสกุลมาเฉลี่ยกันตรง ๆ แบบในตัวอย่างข้างบนที่ได้ +0.35% ขณะที่ DXY −0.063% ตัวเลขสองตัวนี้ไปคนละทางเมื่อไร แปลว่ายูโรกำลังมีเรื่องของตัวเอง แนวคิดเดียวกันนี้ขยายเป็นการวัดความแข็งของทุกสกุลได้ใน Currency strength meter

4. นับความเสี่ยงดอลลาร์ทั้งพอร์ต ถ้าถือ Buy EURUSD, Buy GBPUSD และ Buy ทองพร้อมกัน ทั้งหมดคือการเดิมพันว่าดอลลาร์จะอ่อน วันที่ DXY พุ่งแรง อาจโดน Stop loss พร้อมกันทุกไม้ วิธีนับความเสี่ยงซ้อนอยู่ใน Correlation กับความเสี่ยงของพอร์ต

DXY บอกแค่ว่าดอลลาร์ขยับไปแล้วเท่าไร มันไม่ได้ทำนายว่าจะไปต่อทางไหน

DXY กับทองคำ

ทองคำในตลาดโลกตั้งราคาเป็นดอลลาร์ ดอลลาร์แข็ง ทองจึงแพงขึ้นสำหรับคนที่ถือสกุลอื่น ทองกับดอลลาร์จึง มักสวนทางกัน แต่เป็นแนวโน้ม ไม่ใช่กฎ ทองยังขยับตามดอกเบี้ยที่แท้จริง ความกลัวในตลาด และการซื้อของธนาคารกลาง มีช่วงที่ทองกับดอลลาร์ขึ้นพร้อมกันได้ เช่น ตอนที่ตลาดตกใจแล้วคนหาที่หลบทั้งสองอย่าง

ข้อควรระวังอีกเรื่อง ถ้าจะดูว่าทองสวนกับดอลลาร์แค่ไหน ให้เทียบกับ EURUSD หรือ DXY ก็ได้ผลใกล้กัน เพราะ DXY ส่วนใหญ่คือยูโรอยู่แล้ว และควรวัดจากผลตอบแทนรายแท่ง ไม่ใช่จากรูปเส้นราคา วิธีวัดอยู่ใน Correlation กับความเสี่ยงของพอร์ต ส่วนเรื่องดอกเบี้ยกับทองอ่านได้ที่ ดอกเบี้ยขยับค่าเงินและทองยังไง และ คู่มือเทรดทองคำ XAUUSD

ทางเลือก: ดัชนีดอลลาร์แบบถ่วงน้ำหนักการค้า

ถ้าอยากรู้ว่าดอลลาร์แข็งหรืออ่อน “ในมุมเศรษฐกิจสหรัฐจริง ๆ” มีดัชนีอีกกลุ่มที่ถ่วงน้ำหนักตามการค้าปัจจุบัน (trade-weighted) เช่น ดัชนีดอลลาร์แบบกว้าง (broad dollar index) ที่ธนาคารกลางสหรัฐเผยแพร่ ดัชนีแบบนี้รวมสกุลของคู่ค้าจำนวนมาก รวมถึงเงินหยวนและเปโซเม็กซิโก และปรับน้ำหนักตามการค้าเป็นระยะ

ข้อแลกเปลี่ยนคือ ดัชนีแบบนี้ไม่ได้อัปเดตรายวินาทีเหมือน DXY และบางสกุลในตะกร้าไม่ได้ลอยตัวเต็มที่ จึงเหมาะกับการดูภาพใหญ่ ไม่เหมาะกับการดูรายนาทีระหว่างเทรด ส่วน DXY ยังเป็นตัวที่คนในตลาดดูมากที่สุดบนกราฟ จะใช้ตัวไหนขึ้นกับคำถามที่อยากตอบ

เมื่อไรที่ DXY หลอก

• ข่าวฝั่งยุโรป ข่าวธนาคารกลางยุโรปหรือตัวเลขเศรษฐกิจยุโรปทำให้ DXY ขยับแรง ทั้งที่ดอลลาร์ไม่ได้มีเรื่องอะไร
• เยนวิ่งแรง USDJPY ขยับเป็นเปอร์เซ็นต์ใหญ่ได้ แต่สะท้อนใน DXY แค่ราวหนึ่งในเจ็ด
• ดอลลาร์ขยับเทียบสกุลเอเชียหรือตลาดเกิดใหม่ ไม่อยู่ในตะกร้าเลย DXY มองไม่เห็น
• กราฟ DXY ไม่ตรงกันระหว่างแหล่ง ดัชนีจริง ฟิวเจอร์ส และ CFD ของแต่ละโบรกอาจต่างกันเล็กน้อยทั้งราคาและเวลาเปิดปิด เช็กว่าดูตัวไหนอยู่

ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย

• คิดว่า DXY คือ “ดอลลาร์เทียบทั้งโลก” จริง ๆ เป็นตะกร้า 6 สกุลที่น้ำหนักค้างมาตั้งแต่ปี 1973 และยูโรกินเกินครึ่ง
• ใช้ DXY ยืนยันสัญญาณ EURUSD ทั้งสองตัวแทบเป็นข้อมูลเดียวกันกลับหัว เอามายืนยันกันเองไม่ได้ข้อมูลใหม่ เหมือนเรื่องอินดิเคเตอร์ซ้ำซ้อนใน รวมอินดิเคเตอร์ไม่ให้ซ้ำกัน
• เห็น DXY ขึ้นแล้ว Sell ทองทันที ทองกับดอลลาร์สวนกันบ่อย แต่ไม่ทุกครั้ง และ DXY ไม่ได้บอกว่าราคาจะไปต่อ
• มองระดับ 100 เป็นค่ายุติธรรม 100 เป็นแค่จุดอ้างอิงของปี 1973
• ลืมว่าถือดอลลาร์ซ้อนหลายไม้ คู่ดอลลาร์หลายคู่กับทองพร้อมกัน อาจเป็นเดิมพันเดียวกันที่ใหญ่เกินที่ตั้งใจ