Commodity currency คืออะไร CAD กับน้ำมัน AUD กับแร่เหล็ก ผูกกันจริงแค่ไหน

Commodity currency (สกุลเงินสินค้าโภคภัณฑ์) คือเงินของประเทศที่รายได้ส่งออกพึ่งสินค้าโภคภัณฑ์มาก เช่น ดอลลาร์แคนาดา (CAD) กับน้ำมัน หรือดอลลาร์ออสเตรเลีย (AUD) กับแร่เหล็ก ความผูกพันนี้มีเหตุผลทางเศรษฐกิจจริง แต่ตัวเลข Correlation ที่เห็นบนกราฟแกว่งมาก บางช่วงพลิกเป็นลบ บทนี้อธิบายกลไก ทดลองด้วยข้อมูลสมมติให้เห็นว่าทำไมมันไม่นิ่ง และสรุปวิธีใช้ที่ได้ประโยชน์จริง คือกันไม่ให้เผลอเปิดเดิมพันเดียวกันซ้ำ

Commodity currency คืออะไร

แนวคิดหลักคือ Terms of trade หรือราคาสินค้าส่งออกเทียบกับราคาสินค้านำเข้าของประเทศ ถ้าสิ่งที่ประเทศขายแพงขึ้น ขณะที่ของที่ซื้อราคาเท่าเดิม ประเทศนั้นมีรายได้จากต่างชาติมากขึ้น ผู้ส่งออกต้องแลกรายได้เป็นเงินในประเทศ เศรษฐกิจดี ตลาดคาดว่าดอกเบี้ยอาจสูงขึ้น ทุกทางชี้ไปที่เงินแข็งค่า

สกุลเงิน	สินค้าที่มักผูกด้วย	ข้อเท็จจริงพื้นฐาน
CAD (แคนาดา)	น้ำมันดิบ	แคนาดาเป็นผู้ผลิตและส่งออกน้ำมันดิบรายใหญ่ของโลก ส่งไปสหรัฐฯ เป็นหลัก
AUD (ออสเตรเลีย)	แร่เหล็ก ถ่านหิน ก๊าซ	แร่เหล็กมักเป็นสินค้าส่งออกมูลค่าสูงสุด ผู้ซื้อหลักคือจีน
NZD (นิวซีแลนด์)	ผลิตภัณฑ์นม	นมและผลิตภัณฑ์นมเป็นสินค้าส่งออกอันดับหนึ่ง
NOK (นอร์เวย์)	น้ำมันและก๊าซ	น้ำมันและก๊าซเป็นสัดส่วนใหญ่ของการส่งออก

เรื่องทองแดงกับ AUD มักถูกเล่าผิด ออสเตรเลียส่งออกทองแดงก็จริง แต่ไม่ใช่รายได้หลัก AUD กับทองแดงขยับคล้ายกันเพราะทั้งคู่สะท้อนความต้องการของภาคอุตสาหกรรมโลก โดยเฉพาะจีน ส่วน NZD นิยมดูผลประมูลนมของ Global Dairy Trade ที่จัดราวทุกสองสัปดาห์

อย่าลืมทิศของคู่เงิน CAD แข็งค่าแปลว่า USDCAD ลง ถ้าน้ำมันขึ้นแล้ว CAD แข็ง จะเห็นน้ำมันกับ USDCAD วิ่งสวนกัน ส่วน AUDUSD กับ NZDUSD มีเงินสกุลนั้นอยู่ข้างหน้า แข็งค่าแล้วกราฟขึ้น

งานวิจัยบอกอะไร

งานที่ตั้งชื่อเรื่องนี้คือ Chen และ Rogoff (2003) ชื่อ “Commodity currencies” ศึกษาออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และแคนาดา พบว่าราคาสินค้าโภคภัณฑ์ส่งออกในรูปดอลลาร์สหรัฐฯ มีผลชัดและค่อนข้างคงที่ต่อค่าเงินที่แท้จริงของออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ ส่วนของแคนาดาผลออกมาไม่หนักแน่นเท่า งานต่อมาของ Chen, Rogoff และ Rossi (2010) พบเรื่องที่คนไม่ค่อยคาด คือค่าเงินกลุ่มนี้ช่วยพยากรณ์ดัชนีราคาสินค้าโภคภัณฑ์รายไตรมาสได้ดีกว่าทางกลับกัน

สองงานนี้ใช้ข้อมูลรายไตรมาสและค่าเงินที่แท้จริง (ปรับเงินเฟ้อแล้ว) ไม่ได้บอกว่าน้ำมันขึ้นวันนี้ USDCAD จะลงพรุ่งนี้ มันบอกว่าในระยะยาว ราคาสินค้าส่งออกเป็นแรงหนึ่งที่มีอยู่จริง

ทำไมความสัมพันธ์ไม่นิ่ง: ทดลองด้วยแบบจำลองสองปัจจัย

ผลตอบแทนรายวันของ CAD ไม่ได้มาจากน้ำมันอย่างเดียว ลองเขียนแบบง่ายที่สุด

CAD = β × น้ำมัน + ปัจจัยดอกเบี้ย/ดอลลาร์ + ส่วนสุ่ม

β คือความไวของ CAD ต่อน้ำมัน ถ้า β = 0.1 แปลว่าน้ำมันขึ้น 2% ดัน CAD แข็งขึ้นเฉลี่ย 0.2% ในแบบจำลองนี้ Correlation ที่วัดได้คือ

ρ = (β + γ) × σ_น้ำมัน ÷ √[ (β + γ)² σ_น้ำมัน² + σ_ดอกเบี้ย² + σ_สุ่ม² ]

γ คือส่วนที่ปัจจัยดอกเบี้ย/ดอลลาร์เองขยับตามน้ำมัน σ คือความแกว่งรายวัน สูตรบอกว่า ρ เปลี่ยนได้ทั้งที่ β ไม่เปลี่ยน แค่ปัจจัยอื่นแกว่งแรงขึ้น หรือเริ่มขยับตามน้ำมันในทิศตรงข้าม

เราสร้างข้อมูลสมมติ 750 วันใน node ให้ β = 0.1 คงที่ตลอด น้ำมันแกว่งวันละ 2% ส่วนสุ่มแกว่ง 0.25% แล้วเปลี่ยนแค่ปัจจัยที่สอง

1. วัน 1–250 ดอกเบี้ยนิ่ง ปัจจัยดอกเบี้ยแกว่ง 0.2% สูตรให้ ρ = 0.2 ÷ √(0.04 + 0.04 + 0.0625) = 0.2 ÷ 0.3775 = 0.53
2. วัน 251–500 ดอกเบี้ยแกว่งแรง เช่นช่วงที่ตลาดเดาทางธนาคารกลางไม่ออก แกว่ง 0.6% ได้ ρ = 0.2 ÷ √(0.04 + 0.36 + 0.0625) = 0.2 ÷ 0.680 = 0.29
3. วัน 501–750 น้ำมันดันดอลลาร์ เช่นช่วงที่น้ำมันแพงทำให้ตลาดคาดว่าดอกเบี้ยสหรัฐฯ ต้องสูงนาน γ = −0.15 ผลรวม β + γ = −0.05 แกว่ง 0.4% ได้ ρ = −0.1 ÷ √(0.01 + 0.16 + 0.0625) = −0.1 ÷ 0.482 = −0.21

ค่าที่คำนวณจากข้อมูลสมมติชุดนี้

• ทั้งช่วงได้ 0.53, 0.25 และ −0.13 ใกล้สูตร ต่างกันเพราะ 250 วันยังมีเสียงรบกวน (ขอบเขตคร่าว ๆ ±2 ÷ √250 = ±0.13)
• Correlation ย้อนหลัง 60 วัน (นับเฉพาะหน้าต่างที่อยู่ในช่วงเดียวทั้งหมด) ช่วงแรกอยู่ระหว่าง 0.44 ถึง 0.67 ช่วงที่สอง −0.01 ถึง 0.46 ช่วงที่สาม −0.36 ถึง 0.17 (บางหน้าต่างยังเป็นบวก) ทั้งเส้นข้ามศูนย์รวม 10 ครั้ง
• ในช่วงที่ 3 ค่า 60 วันติดลบครั้งแรกที่วัน 531 หรือ 31 วันหลังจุดเปลี่ยนจริง เพราะหน้าต่างยังมีข้อมูลช่วงเก่าปนอยู่
• ถ้าคิดรวม 750 วันได้ 0.20 ตัวเลขเดียวที่ไม่บอกอะไรเกี่ยวกับช่วงไหนเลย

ความผูกพันทางเศรษฐกิจ (β) คงที่ แต่ Correlation ที่วัดได้ขึ้นกับว่าแรงอื่นดังแค่ไหน ค่าที่เห็นวันนี้จึงเป็นภาพของช่วงเวลา ไม่ใช่คุณสมบัติถาวรของคู่เงิน

ตัวเลขทั้งหมดมาจากข้อมูลสมมติ ไม่ใช่ค่าของตลาดจริง กลไกคล้ายตัวอย่างใน Risk-on / Risk-off แต่ต่างกันตรงนี้ ที่นั่นความผูกพันของสองตัวเปลี่ยนจริง ส่วนตรงนี้ความผูกพันไม่เปลี่ยนเลย เปลี่ยนแค่เสียงของปัจจัยอื่น

ส่วนต่างดอกเบี้ยมักเป็นแรงที่ใหญ่กว่า

ในชีวิตจริง ปัจจัยที่สองที่ใหญ่ที่สุดมักเป็น ส่วนต่างดอกเบี้ย ระหว่างสองประเทศ และความคาดหวังว่าจะเปลี่ยนยังไง ธนาคารกลางแคนาดากับสหรัฐฯ ส่งสัญญาณคนละทาง USDCAD ขยับได้มากกว่าผลของน้ำมันทั้งเดือน กลไกอยู่ใน ดอกเบี้ยขึ้นหรือลง ทำไมค่าเงินขยับ และส่วนที่เป็นรายได้จากดอกเบี้ยอยู่ใน Carry trade

แรงอื่นที่มักกลบสินค้าโภคภัณฑ์

• ดอลลาร์ทั้งกระดาน ข่าวสหรัฐฯ ทำให้ USD แข็งหรืออ่อนกับทุกสกุลพร้อมกัน ดูได้จาก ดัชนีดอลลาร์ DXY
• อารมณ์ตลาด AUD NZD และ NOK มักอ่อนตอนตลาดกลัว แม้ราคาสินค้าส่งออกยังไม่เปลี่ยน NOK สภาพคล่องต่ำกว่าสกุลหลัก จึงแกว่งแรงในช่วงแบบนี้
• ราคาที่ประเทศขายได้จริง น้ำมันดิบของแคนาดาส่วนใหญ่เป็นน้ำมันหนัก มักขายต่ำกว่าราคา WTI ที่คนดูบนจอ ส่วนต่างนี้กว้างแคบไม่เท่ากันแต่ละช่วง

ถ้าอยากแยกว่าการขยับวันนี้มาจาก CAD เอง หรือจาก USD ให้ใช้ Currency Strength Meter ที่วัดแต่ละสกุลจากหลายคู่ ถ้า CAD แข็งกับทุกสกุล น่าจะเป็นเรื่องของแคนาดาหรือน้ำมัน ถ้าทุกสกุลแข็งกับ USD เรื่องอยู่ที่ดอลลาร์

“น้ำมันนำ CAD” จริงไหม

ความเชื่อที่เจอบ่อยคือ ดูน้ำมันขึ้นก่อน แล้วรอเข้า USDCAD เพราะเดี๋ยว CAD จะตามมา ลองคิดแบบตลาด ถ้าผลตอบแทนน้ำมันตอนนี้บอกการขยับของ CAD ในอีกครึ่งชั่วโมงได้แน่นอน คนที่เห็นก่อนจะซื้อ CAD ทันที ราคา CAD จะขยับตั้งแต่ตอนนั้น ช่องว่างก็หายไป สิ่งที่เหลือ ถ้ามี มักเล็กกว่าค่า spread และถูกเก็บโดยระบบที่เร็วกว่ารายย่อยมาก

อีกเรื่องที่ทำให้หลงคือ เวลาปิดราคาไม่ตรงกัน ราคาปิดรายวันของสัญญาน้ำมันกับของตลาด FX มักไม่ได้อยู่ที่เวลาเดียวกัน เราจำลองข้อมูล 998 วัน แต่ละวันมี 8 ช่วงย่อย CAD กับน้ำมันขยับพร้อมกันในช่วงเดียวกันเท่านั้น ไม่มีใครนำใครเลย แล้วลองสองแบบ คือปิดเวลาเดียวกัน กับให้น้ำมันปิดก่อน CAD สองช่วงย่อย

• ปิดเวลาเดียวกัน วันเดียวกัน ρ = 0.53 วันอื่นอยู่ในแถบเสียงรบกวน ±2 ÷ √998 = ±0.06 หมด
• น้ำมันปิดก่อน วันเดียวกันลดเป็น 0.41 และเกิด 0.12 ที่ CAD วันนี้กับน้ำมันวันพรุ่งนี้ แบ่งครึ่งข้อมูลได้ 0.11 และ 0.13 นิ่งทั้งสองครึ่ง

ค่า 0.12 เกิดจากการวัดล้วน ๆ สองช่วงย่อยสุดท้ายของวัน CAD นับเข้าวันนี้ แต่ของน้ำมันไปนับเป็นวันพรุ่งนี้ ตัวเลขตรงกับที่คิดมือได้ ช่วงที่ซ้อนกัน 6 ใน 8 ให้ 0.53 × 0.75 ≈ 0.40 และ 2 ใน 8 ให้ 0.53 × 0.25 ≈ 0.13 ถ้าคุณเจอ lead-lag ในข้อมูลรายวัน ข้อแรกที่ต้องเช็กคือเวลาปิดราคา

ทดสอบเองยังไง

1. ดึงราคาน้ำมันกับ USDCAD จากแหล่งเดียวกัน ที่เวลาเดียวกัน เช่นราคาปิดแท่ง H1 ชั่วโมงเดียวกันทุกวัน
2. คำนวณ % เปลี่ยนแปลงรายวัน แล้วกลับเครื่องหมายของ USDCAD ให้เป็น “CAD แข็งค่า”
3. หา Correlation ของวันเดียวกัน และของน้ำมันเมื่อวานกับ CAD วันนี้
4. เทียบกับ ±2 ÷ √n ถ้ามี 500 วัน ขอบเขตคือ ±0.09 ค่าที่อยู่ในนี้แยกจากความบังเอิญไม่ได้
5. ถ้าผ่าน แบ่งข้อมูลเป็นสองช่วงแล้วเช็กว่ายังอยู่ไหม และจำไว้ว่า ρ = 0.1 อธิบายความแกว่งได้แค่ ρ² = 1% ต้องหัก spread แล้วยังเหลือหรือเปล่า ถ้าลองหลายตัวหลาย lag ให้อ่าน Multiple testing ก่อนเชื่อ

ใช้ความรู้นี้ยังไงตอนเทรด

ประโยชน์ที่จับต้องได้ที่สุดไม่ใช่การเดาทิศ แต่เป็นการ นับความเสี่ยงให้ถูก

Buy USDCAD กำไรเมื่อ CAD อ่อน Sell น้ำมัน กำไรเมื่อน้ำมันลง ถ้าน้ำมันลงแล้ว CAD อ่อนตาม สองไม้นี้ได้หรือเสียพร้อมกัน คือเดิมพันเดียวกันสองครั้ง ตัวอย่าง สมมติแต่ละไม้มีความแกว่งของกำไรขาดทุนวันละ 100 ดอลลาร์ (1 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน) ความแกว่งรวม = √(100² + 100² + 2 × ρ × 100 × 100) โดย ρ ในที่นี้เท่ากับ Correlation ของน้ำมันกับ CAD เพราะทั้งสองไม้กลับทิศทั้งคู่

ρ ช่วงนั้น	ความแกว่งรวมต่อวัน
1 (เดิมพันเดียวกันเต็ม ๆ)	200.0 ดอลลาร์
0.53 (แบบช่วงที่ 1)	174.9 ดอลลาร์
0.25 (แบบช่วงที่ 2)	158.1 ดอลลาร์
0 (ไม่เกี่ยวกัน)	141.4 ดอลลาร์
−0.13 (แบบช่วงที่ 3)	131.9 ดอลลาร์

ตัวอย่างการคำนวณแถว 0.53: 10,000 + 10,000 + 2 × 0.53 × 10,000 = 30,600 รากที่สองคือ 174.9 ใกล้ 200 มากกว่า 141.4 ส่วนรายละเอียดสูตรอยู่ใน Correlation และความเสี่ยงพอร์ต

ถ้าสองไม้เล่าเรื่องเดียวกัน ให้คิดว่ามันเป็นไม้เดียว และวางความเสี่ยงรวมโดยสมมติว่า ρ ใกล้ 1 ในวันที่ตลาดตกใจ

กฎใช้งาน

1. จัดกลุ่มเดิมพัน CAD กับน้ำมัน NOK กับน้ำมัน AUD NZD กับโลหะและอารมณ์ตลาด นับเป็นกลุ่มเดียวกัน ตั้งเพดานความเสี่ยงต่อกลุ่ม เช่นไม่เกิน 2% ไม่ใช่แค่ต่อไม้
2. วัดก่อนรวมไม้ คำนวณ Correlation ของผลตอบแทนรายวัน 20 และ 60 วันล่าสุด ถ้าสองค่าห่างกันมาก แปลว่าความสัมพันธ์กำลังเปลี่ยน อย่าใช้ค่าที่จำมา
3. ถามว่าแรงหลักตอนนี้คืออะไร ก่อนเทรด CAD เพราะข่าวน้ำมัน เช็ก ปฏิทินข่าว ว่ามีข่าวดอกเบี้ยแคนาดาหรือสหรัฐฯ ใกล้ ๆ ไหม ถ้ามี น้ำมันอาจไม่ใช่ตัวคุมเกม
4. ระวังคู่ที่ผสมหลายแรง AUDJPY มีทั้งเรื่องจีน อารมณ์ตลาด และดอกเบี้ยญี่ปุ่น กำไรหรือขาดทุนอาจมาจากแรงที่คุณไม่ได้ตั้งใจเดิมพัน
5. ขนาดไม้ยังมาจาก Stop loss ความรู้นี้ไม่ได้เปลี่ยนวิธีคำนวณ Lot ใช้ เสี่ยงไม้ละ 1% ตามเดิม แล้วค่อยเช็กว่ากลุ่มเกินเพดานไหม

ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย

• ลืมทิศของคู่เงิน น้ำมันขึ้นแล้วกด Buy USDCAD เพราะคิดว่า “CAD ดีขึ้น” ที่จริงคือเดิมพันว่า CAD อ่อน
• ใช้ Correlation ตัวเดียวจากหนังสือหรือเว็บ ค่านั้นเป็นค่าเฉลี่ยของช่วงหนึ่ง ในแบบจำลองข้างบน ค่ารวม 0.20 ไม่ตรงกับช่วงไหนเลย
• คิดว่าสองไม้คือการกระจายความเสี่ยง Buy USDCAD กับ Sell น้ำมัน หรือ Buy AUDUSD กับ Buy NZDUSD มักเป็นเดิมพันก้อนเดียว
• เชื่อ lead-lag จากข้อมูลรายวัน โดยไม่เช็กเวลาปิดราคา ค่าที่ดูนิ่งก็อาจเป็นผลของการวัด
• มองข้ามส่วนต่างดอกเบี้ย ในหลายช่วง ธนาคารกลางขยับค่าเงินมากกว่าสินค้าโภคภัณฑ์ทั้งเดือน