โครงสร้างตลาด Forex ราคาที่เราเห็นมาจากไหน Last look, Slippage และสภาพคล่อง

ตลาดหุ้นมีตลาดหลักทรัพย์เป็นศูนย์กลาง ทุกคำสั่งไปรวมที่สมุดคำสั่งเดียวกัน แต่ตลาด Forex ไม่มีศูนย์กลาง ราคาที่เห็นบน MT5 ของเราเป็นราคาของโบรก ซึ่งรับต่อมาจากผู้ให้ราคาอีกหลายทอด เข้าใจโครงนี้แล้วจะอธิบายได้ว่าทำไม spread กว้างตอนตีสี่ ทำไม Stop loss ปิดแย่กว่าที่ตั้ง และทำไมคำสั่งใหญ่ขยับราคา บทนี้อธิบายกลไก ไม่ได้แนะนำโบรกหรือประเภทบัญชีใด

Forex เป็นตลาด OTC ไม่มีตลาดกลาง

OTC (Over-the-counter) แปลว่าซื้อขายกันตรงระหว่างคู่สัญญา ไม่ผ่านตลาดกลาง ธนาคาร A เสนอราคา EUR/USD ให้ลูกค้าของตัวเอง ธนาคาร B ก็เสนอของตัวเอง ราคาสองเจ้ามักใกล้กันมาก เพราะถ้าต่างกันเกินไปจะมีคนซื้อจากเจ้าถูกไปขายเจ้าแพงทันที แต่ไม่มีราคาไหนเป็น “ราคาทางการ” ของทั้งตลาด

กราฟแต่ละโบรกจึงต่างกันเล็กน้อย High และ Low ของแท่งเดียวกันไม่ตรงกันเป๊ะ ปริมาณ (Volume) บน MT5 ของคู่เงินส่วนใหญ่คือ tick volume จำนวนครั้งที่ราคาของโบรกนั้นขยับ เพราะไม่มีใครเห็นปริมาณรวมของทั้งตลาด และความลึกของตลาด (Depth) ที่บางแพลตฟอร์มแสดง คือสมุดของโบรกหรือสถานที่จับคู่แห่งนั้นแห่งเดียว

สัญญาซื้อขายเงินตราแบบ Spot ส่วนใหญ่ส่งมอบเงินจริงในอีกสองวันทำการ (T+2) โบรกที่ให้เทรดแบบ CFD จึงต้องเลื่อนสถานะไปทุกวัน และนี่คือที่มาของค่า swap อ่านต่อใน Swap คืออะไร

ตลาดใหญ่แค่ไหน: ตัวเลขจาก BIS

ตัวเลขขนาดตลาด Forex ที่คนอ้างกันมาจาก BIS Triennial Central Bank Survey ของธนาคารเพื่อการชำระเงินระหว่างประเทศ (BIS) ซึ่งสำรวจผ่านธนาคารกลางหลายสิบประเทศทุกสามปี โดยเก็บข้อมูลเดือนเมษายน

ฉบับปี 2022 รายงานมูลค่าซื้อขายเฉลี่ยราว 7.5 ล้านล้านดอลลาร์ต่อวัน และดอลลาร์สหรัฐอยู่ในราว 88% ของธุรกรรมทั้งหมด (นับฝั่งใดฝั่งหนึ่ง) สิ่งที่หลายคนไม่รู้คือ Spot ซึ่งเป็นแบบที่เทรดเดอร์รายย่อยคุ้นเคย เป็นแค่ส่วนน้อยของตัวเลขนี้ ส่วนใหญ่คือ FX swap ที่ธนาคารและบริษัทใช้บริหารเงินสดข้ามสกุล ศูนย์กลางที่ใหญ่ที่สุดคือลอนดอน ตามด้วยนิวยอร์ก ตัวเลขฉบับล่าสุดดูได้ที่เว็บไซต์ BIS

ตลาดใหญ่ไม่ได้แปลว่าลึกเท่ากันทุกเวลาหรือทุกคู่เงิน สภาพคล่องกระจุกในคู่หลักช่วงที่ลอนดอนกับนิวยอร์กเปิด

ชั้นของตลาด

Interbank คือกลุ่มธนาคารรายใหญ่ไม่กี่แห่งที่ทำส่วนแบ่งการซื้อขายสูง ผู้ให้สภาพคล่อง (Liquidity provider, LP) คือใครก็ตามที่ส่งราคาซื้อขายให้คนอื่นตลอดเวลา มีทั้งธนาคาร และบริษัทดูแลราคาที่ไม่ใช่ธนาคารซึ่งใช้ระบบอัตโนมัติ Prime broker ให้บริษัทที่เล็กกว่ายืมเครดิตไปเข้าถึงราคาเหล่านี้ กองทุน บริษัท และธนาคารกลางเข้ามาในชั้นต่าง ๆ ผ่านธนาคารหรือ Prime broker

ราคาที่เราเห็นมาจากไหน

ราคา Bid/Ask บน MT5 คือราคาที่ โบรกของเรา พร้อมซื้อขายด้วย มันสร้างจากราคาที่โบรกรับมา บวกส่วนต่างตามนโยบาย และอาจกรองราคาที่กระโดดผิดปกติออก ราคาของ LP แต่ละเจ้ามาพร้อมขนาด เช่น Ask 1.08502 สำหรับ 1 lot ถ้าต้องการมากกว่านั้นต้องไปกินราคาถัดไป

นี่คือเหตุผลที่ spread ไม่คงที่ ตอน LP ส่งราคาแน่นและหลายเจ้า Bid กับ Ask ที่ดีที่สุดชิดกัน ตอน LP ถอนราคาหรือถ่างราคาออก spread ที่เราเห็นก็กว้างตาม พื้นฐานเรื่อง spread ดูใน Spread คืออะไร เสียเท่าไหร่ต่อไม้

โมเดลการจับคู่คำสั่ง: Market maker กับ STP/ECN

โมเดล	คู่สัญญาของเราคือใคร	รายได้หลักของโบรก	สิ่งที่ต้องดู
Market maker (Dealing desk)	โบรกเอง	spread และผลต่างจากสถานะที่ไม่ได้ป้องกันความเสี่ยง	ผลประโยชน์ทับซ้อน นโยบาย requote และ slippage
STP	LP ที่โบรกส่งต่อไปให้	markup ใน spread หรือค่าคอมมิชชัน	ส่งไป LP กี่เจ้า เลือกราคาอย่างไร
ECN-style	ผู้ร่วมตลาดในสถานที่จับคู่	ค่าคอมมิชชันต่อ lot	spread ดิบรวมค่าคอมฯ ความลึกที่เห็น

Market maker รับฝั่งตรงข้ามของคำสั่งเราเอง คำสั่งซื้อของลูกค้าคนหนึ่งมักหักลบกับคำสั่งขายของอีกคนได้ภายในโบรก (Internalisation) ส่วนที่เหลือโบรกเลือกได้ว่าจะถือไว้หรือไปป้องกันกับ LP ข้อที่ต้องรู้คือมีผลประโยชน์ทับซ้อน เพราะถ้าโบรกถือฝั่งตรงข้ามไว้ ลูกค้าขาดทุนคือโบรกได้ โบรกที่มีใบอนุญาตต้องมีนโยบายจัดการเรื่องนี้

STP (Straight-through processing) ส่งคำสั่งต่อไปยัง LP หนึ่งเจ้าหรือหลายเจ้า โบรกได้จาก markup หรือค่าคอมฯ ECN-style ส่งคำสั่งเข้าสถานที่ที่ผู้ร่วมตลาดหลายรายวางราคาแข่งกัน มักเห็น spread ดิบแคบมากแต่จ่ายค่าคอมฯ แยก

ในทางปฏิบัติโบรกจำนวนมากใช้แบบผสม ลูกค้าบางกลุ่มส่งต่อ บางกลุ่มถือเอง ชื่อบัญชีจึงบอกได้น้อยกว่าที่คิด เอกสารที่ควรอ่านคือ Order execution policy ของโบรก และตรวจใบอนุญาตกับหน่วยงานกำกับดูแลทางการเงินของประเทศที่โบรกจดทะเบียน ดูสัญญาณอันตรายเพิ่มใน วิธีดูว่าโบรกหรือคนชวนเทรดเป็นมิจฉาชีพ

Last look คืออะไร

Last look คือช่วงเวลาสั้น ๆ ที่ LP ได้รับคำขอซื้อขายที่ราคาที่ตัวเองเสนอไว้แล้ว ขอตรวจก่อนว่าจะรับหรือปฏิเสธ ส่วนใหญ่วัดเป็นมิลลิวินาที

ทำไมต้องมี: LP ส่งราคาให้คนจำนวนมากพร้อมกัน ถ้าตลาดขยับแล้วราคาของ LP ยังไม่ทันอัปเดต คนที่เร็วกว่าจะเข้ามาซื้อที่ราคาเก่าซึ่งถูกกว่าราคาจริงได้ Last look จึงเป็นเครื่องมือกันความเสี่ยงของ LP

ผลกับเรา: คำสั่งถูกปฏิเสธมักเกิดตอนตลาดขยับไปทางที่ เราได้เปรียบ ส่วนตอนตลาดขยับไปทางที่เราเสียเปรียบ LP มักรับ ผลจึงไม่สมมาตร FX Global Code ชุดหลักปฏิบัติที่ธนาคารกลางและผู้ร่วมตลาดร่วมกันเขียน มีหลักเรื่อง Last look โดยตรง ใจความคือใช้เพื่อคุมความเสี่ยงเท่านั้น และต้องเปิดเผยว่าใช้อย่างไร เทรดเดอร์รายย่อยมักไม่เห็น Last look ตรง ๆ แต่เห็นผลเป็นคำสั่งที่ช้าลง ถูก requote หรือได้ราคาใหม่

Requote และ Slippage

ใน MT5 โบรกตั้งโหมดการจับคู่คำสั่งได้ สองโหมดที่เจอบ่อย:

• Instant execution เราขอราคาที่เห็น ถ้าราคาขยับเกินระยะที่ยอมรับ (Deviation) โบรกจะส่ง Requote กลับมาเสนอราคาใหม่ เราเลือกรับหรือไม่รับ
• Market execution ไม่มี requote คำสั่งได้ราคาถัดไปที่มีอยู่จริง ส่วนต่างจากราคาที่เห็นตอนกดคือ Slippage

Slippage มีทั้งสองทาง ถ้าราคาวิ่งมาทางที่เราได้เปรียบระหว่างที่คำสั่งเดินทาง คือ Positive slippage ได้ราคาดีกว่าที่สั่ง ถ้าวิ่งสวนทางคือ Negative slippage ระบบที่ยุติธรรมควรส่งต่อทั้งสองทาง ถ้าจดผลแล้วเจอแต่ลบตลอดเป็นร้อยไม้ ควรถามโบรกและอ่านนโยบายอีกครั้ง

Stop loss ทั่วไปเมื่อถูกแตะจะกลายเป็น Market order จึงโดน slippage ได้เหมือนกัน รายละเอียดคำสั่งแต่ละแบบอยู่ใน ประเภทคำสั่งเทรด

ทำไมสภาพคล่องบางตอนเปลี่ยนวันและตอนข่าว

ช่วงเปลี่ยนวัน (Rollover) ตลาดนับวันใหม่ที่ 17:00 น. เวลานิวยอร์ก ตรงกับ 04:00 น. เวลาไทยช่วงเวลาฤดูร้อนของสหรัฐฯ และ 05:00 น. ช่วงฤดูหนาว วันส่งมอบเงินเลื่อนไปหนึ่งวัน ธนาคารปิดบัญชีสิ้นวัน และนิวยอร์กปิดแล้วแต่เอเชียยังไม่เต็มที่ LP หลายเจ้าหยุดส่งราคาหรือถ่างราคาออกไปไม่กี่นาที spread จึงกว้างกว่าปกติหลายเท่าได้ Stop loss ที่วางชิดอาจโดนเพราะ spread ถ่างอย่างเดียว ทั้งที่ราคากลางแทบไม่ขยับ ดูเวลาแต่ละตลาดใน ตลาด Forex เปิดกี่โมง เวลาไทย

ก่อนข่าวแรง LP ไม่อยากถือราคาที่อาจผิดทันทีที่ตัวเลขออก จึงถอนคำสั่งหรือลดขนาดก่อนเวลาข่าว พอข่าวออก ราคากระโดดข้ามหลายระดับ คำสั่งที่รอทำงานเมื่อราคาวิ่งผ่าน รวมถึง Stop loss ได้ราคาแรกที่มีจริง ซึ่งอาจห่างจากที่ตั้งมาก ดูวิธีเตรียมตัวใน ปฏิทินข่าวเศรษฐกิจ อ่านยังไง

ความลึกของตลาด: ทำไมคำสั่งใหญ่ขยับราคา

ราคาที่ดีที่สุดมีขนาดจำกัด คำสั่งที่ใหญ่กว่าขนาดนั้นต้อง เดินกินราคา ไปยังระดับถัดไปเรื่อย ๆ ราคาเฉลี่ยที่ได้จึงแย่กว่าราคาแรกที่เห็น นี่คือตัวอย่างสมมติ คำสั่ง Buy EUR/USD 4 lot (1 lot = 100,000 EUR) ในสมุดคำสั่งฝั่ง Ask สองแบบ

ตลาดปกติ Ask 1.08502 มี 1.0 lot, 1.08503 มี 1.5 lot, 1.08505 มี 2.0 lot, 1.08508 มี 3.0 lot

1. ได้ 1.0 lot ที่ 1.08502 เหลือต้องการ 3.0
2. ได้ 1.5 lot ที่ 1.08503 เหลือ 1.5
3. ได้ 1.5 lot ที่ 1.08505 ครบ 4 lot
4. ราคาเฉลี่ย = (1.0 × 1.08502 + 1.5 × 1.08503 + 1.5 × 1.08505) ÷ 4 = 4.34014 ÷ 4 = 1.085035
5. แย่กว่า Ask แรก 1.085035 − 1.08502 = 0.000015 = 0.15 pip
6. EUR/USD 1 lot ขยับ 1 pip = 10 USD คำสั่ง 4 lot จึงเท่ากับ 40 USD ต่อ pip ต้นทุนเพิ่ม = 0.15 × 40 = 6 USD

ก่อนข่าวแรง LP ถอนคำสั่ง เหลือ 1.08502 มี 0.3 lot, 1.08506 มี 0.5, 1.08512 มี 1.0, 1.08520 มี 2.0, 1.08530 มี 3.0

1. ได้ 0.3 + 0.5 + 1.0 + 2.0 = 3.8 lot จากสี่ระดับแรก และอีก 0.2 lot ที่ 1.08530
2. ผลรวม = 0.325506 + 0.54253 + 1.08512 + 2.1704 + 0.21706 = 4.340616
3. ราคาเฉลี่ย = 4.340616 ÷ 4 = 1.085154
4. แย่กว่า Ask แรก 0.000134 = 1.34 pip = 1.34 × 40 = 53.60 USD

ตรวจทาน: ถ้าคำสั่งเล็กแค่ 0.5 lot ตลาดปกติได้ทั้งหมดที่ 1.08502 ไม่มี slippage เลย แต่ในตลาดบาง 0.5 lot ยังต้องกิน 2 ระดับ ได้เฉลี่ย 1.085036 แย่กว่า 0.16 pip

ราคาแรกที่เห็นใช้ได้กับขนาดที่มีอยู่ตรงนั้นเท่านั้น ยิ่งตลาดบาง คำสั่งขนาดเท่าเดิมยิ่งต้องเดินลึกขึ้น

ขนาดในตัวอย่างใหญ่กว่าไม้ทั่วไปของรายย่อยหลายเท่า ในตลาดปกติคำสั่ง 0.1 lot ของเราแทบไม่ขยับราคาของ LP เลย แต่กลไกเดียวกันเกิดกับเราทางอ้อม ตอนที่ Stop loss ของคนจำนวนมากกองอยู่ที่ระดับเดียวกัน เช่น ใต้เลขกลม เมื่อราคาแตะ คำสั่งทั้งหมดกลายเป็น Market order พร้อมกันและกินสมุดคำสั่งลงไปหลายระดับ อ่านต่อใน เลขกลมและการกองของ Stop loss

เอาไปใช้กับการบริหารความเสี่ยง

• เผื่อ slippage ในแผน คำนวณขนาดไม้จากระยะ Stop loss แล้วถามตัวเองว่าถ้าปิดแย่กว่าแผนสองเท่ายังรับได้ไหม ใช้ เครื่องคิดขนาดไม้ ลองดู
• เลี่ยง Market order ในช่วงบาง ช่วงเปลี่ยนวันและไม่กี่นาทีรอบข่าวแรง ถ้าราคาเข้าสำคัญ Limit order ไม่ได้ราคาแย่กว่าที่ตั้ง แต่อาจไม่ได้ไม้
• ระบบเป้าเล็กโดนหนักสุด slippage 0.15 pip ไม่มีผลกับเป้า 50 pip แต่กินส่วนใหญ่ของเป้า 2 pip ดู Spread ในไทม์เฟรมเล็ก
• วัดเอง จดราคาที่สั่งกับราคาที่ได้ทุกไม้ แยกช่วงเวลา จะเห็นว่าโบรกของเราให้ slippage ทั้งสองทางหรือไม่ ตัวอย่างตารางวัดอยู่ใน รัน EA บน VPS

คุณภาพการจับคู่คำสั่งวัดจากผลจริงหลายร้อยไม้ ไม่ใช่จากชื่อบัญชีหรือคำโฆษณา

ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย

• คิดว่ามีราคาเดียวของทั้งตลาด แล้วโทษว่าโบรกโกงทุกครั้งที่ High บนกราฟต่างจากที่อื่นเล็กน้อย ความต่างเล็กน้อยเป็นเรื่องปกติของตลาด OTC ความต่างที่ต้องสงสัยคือแย่กว่าเป็นระบบและทางเดียว
• เชื่อว่า ECN แปลว่าไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อน ชื่อบัญชีไม่ใช่หลักฐาน ต้องอ่านนโยบายการจับคู่คำสั่งและใบอนุญาต
• กด Market order ตอนตัวเลขข่าวออก หรือถือ Stop loss ชิดผ่านช่วงเปลี่ยนวัน ราคาที่เห็นอาจไม่มีอยู่จริงแล้วเมื่อคำสั่งไปถึง
• ดูแต่ spread ไม่ดู slippage บัญชี spread แคบแต่ slippage ลบสม่ำเสมอ อาจแพงกว่าบัญชี spread กว้างกว่าเล็กน้อย
• อ่าน Tick volume เป็นปริมาณซื้อขายจริง มันคือจำนวนครั้งที่ราคาของโบรกนั้นขยับ ไม่ใช่ปริมาณของทั้งตลาด Forex